Over 50 jaar Amnesty

Vijftig jaar Amnesty: de kracht van verbondenheid

tst

Amnesty International bestaat vijftig jaar. Op 28 mei 1961 verscheen in de Engelse krant The Observer het beroemde artikel 'De vergeten gevangenen' van Peter Benenson: een oproep tot actie voor zes gewetensgevangenen. Deze idealistische daad van één persoon kreeg een ongekende internationale respons. Het was het begin van Amnesty International.

Amnesty International heeft in vijftig jaar veel bereikt. Amnesty heeft wereldwijde bekendheid gegeven aan de mensenrechten – en aan de manieren waarop ze worden geschonden. Door acties van Amnesty zijn gewetensgevangenen vrijgelaten, verdragen aangenomen, en is de doodstraf wereldwijd teruggedrongen. Maar de belangrijkste prestatie is misschien wel het besef dat mensen, 'gewone burgers', zich met succes kunnen verenigen tegen onrecht. Als we dit jaar íets vieren is het dat: de kracht van verbondenheid.

Amnesty's simpele actiemiddelen hebben mensen een instrument gegeven om op te komen voor rechtvaardigheid. In vijftig jaar hebben honderdduizenden Amnesty-leden regeringen onder druk gezet om de mensenrechten na te leven. Anno 2011 is Amnesty een bloeiende, wereldwijde organisatie met ruim 3 miljoen leden in meer dan 150 landen. Zij maken Amnesty International tot wat ze is: een machtige beweging voor de rechten van ieder mens.

Het begon allemaal in 1961, met een man en zijn krant in een Londense metro. Peter Benenson, advocaat, las een bericht dat hem niet meer losliet. Twee Portugese studenten waren gevangengezet. Ze hadden 'een dronk op de vrijheid' uitgebracht. In het toenmalige Portugal, een dictatuur, was een zo onschuldige, symbolische en optimistische daad kennelijk strafbaar.

Even voelde Benenson zich machteloos. Wat kun je doen tegen deze brute onderdrukking van de menselijke vrijheid? Vele kilometers verderop, door een regering die kan doen en laten wat ze wil, die door niemand wordt tegengesproken en overal mee wegkomt.

Toen werd Benenson boos. Het was niet de eerste keer dat een krantenbericht hem dat gevoel van machteloosheid had bezorgd. Over de hele wereld werden mensen gevangengezet om wat ze zeiden, wat ze schreven of wie ze waren. Benenson, doordrongen van zijn eigen vrijheid, besloot een daad te stellen. Hij besloot dat onderdrukking niet onweersproken mag blijven. Hij besloot tot een internationale actie voor de vrijlating van gewetensgevangenen. Hij besloot tot het begin van Amnesty International.

In de afgelopen vijftig jaar heeft de visie van Benenson haar kracht bewezen. Het vermogen van mensen om zich in te leven in anderen, is buitengewoon sterk. De wil om anderen te helpen is onuitroeibaar. Niemand heeft de plicht zich het lot aan te trekken van een gewetensgevangene in Rusland, of een terdoodveroordeelde in Iran. Toch heeft Amnesty alleen al in Nederland een achterban van meer dan driehonderdduizend mensen. Dat is een overwinning. Een overwinning van hoop op onverschilligheid. Van positieve daadkracht op machteloosheid. Vijftig jaar Amnesty is de overwinning van de verbondenheid.