Jan Smeets

Amnesty en Pinkpop – ze zijn inmiddels onlosmakelijk verbonden. Welke festivalganger kent ze niet, de roze petjes die het terrein ieder jaar weer omvormen tot één grote, roze massa. Pinkpop-oprichter en festivaldirecteur Jan Smeets is er trots op. 'Als ik op deze manier 60.000 mensen op iets kan wijzen, dan doe ik dat.'


© Jorn van Eck / Amnesty InternationalHij noemt het zelf het ‘beste Pinkpop-optreden ever’: zijn grote idool Bruce Springsteen die in 2009 een ruim drie uur durend optreden gaf tijdens de jubileumeditie van Pinkpop. ‘Toen Springsteen dat podium opkwam en ”Hello Pinkpop!” riep, en toen vervolgens al die tienduizenden roze Amnesty-petjes op en neer gingen, fantastisch!’
Pinkpop-baas Jan Smeets beleefde in het voorjaar van 2009 zijn finest hour met de veertigste editie van 'zijn' festival. Maar vele jaren voor die eerste keer Pinkpop, in 1970, was Smeets (66) al actief binnen de muziekscène, onder meer als 'president' van de eerste fanclub van Peter en zijn Rockets, de muziekformatie van Peter Koelewijn die in het begin van de jaren zestig de rock&roll in Nederland introduceerde. ‘Het was de tijd van de poppodia “avant la lettre”’, aldus Smeets, die nog steeds niet uitgepraat raakt als hij aan deze tijd terugdenkt.
Net als de popmuziek zit het engagement in zijn bloed. Meer dan dertien jaar was hij Provinciale Staten-lid voor de PvdA in Limburg. Ook zat hij acht jaar als fractievoorzitter van de PvdA in de Gemeenteraad van Sittard. ‘Zo ben ik opgevoed, politiek bewust’, vertelt Smeets in een horeca-uitspanning in Geleen, de plek waar Pinkpop zijn oorsprong heeft. 'Ik stam uit de provotijd. Verbeter de wereld begin bij jezelf. De term “goed doel” was in deze tijd nog niet eens uitgevonden.'


Voor Smeets was het dan ook niet meer dan vanzelfsprekend om zijn festival aan een of meerdere goede doelen te verbinden. Amnesty was, samen met Oxfam Novib, de gelukkige. 'Ik wil niet op een opvoedkamp lijken, maar als ik 60.000 mensen op iets kan wijzen, dan doe ik dat. Het ijzer smeden als het heet is, noem ik dat.' Hij vervolgt: ‘Als je mensen dat bewustzijn kunt meegeven van “wij vieren hier nu feest, maar kijk eens wat er op ditzelfde moment gebeurt in Servië of Birma gebeurt”, dan is dat mooi meegenomen. Sommige artiesten, onder wie Springsteen, gaan daar heel goed in mee en springen daarop in, dat vind ik geweldig.’

Hoelang hij al lid is van Amnesty weet hij niet eens meer (‘lang!’), maar nog iedere maand maakt hij trouw zelf het geld over aan de organisatie. ‘Ik heb een bloedhekel aan automatische afschrijvingen’, zegt Smeets, ‘ik wil weten waarvoor ik het doe. Op deze manier ben ik me daar veel bewuster van.’
Zijn eerste contact met Amnesty, nog ver voor de eerste petjes elf jaar geleden het festivalterrein roze kleurden, herinnert hij zich nog goed. Het was na het neerslaan de studentenopstand op het Plein van de Hemelse Vrede in Beijing, in 1990. Samen met voormalig Vara-dj en Pinkpop-presentator Jan Douwe Kroeske zette hij tijdens Pinkpop een actie op touw en verzamelde zo tienduizend protesthandtekeningen, die hij vervolgens eigenhandig afleverde bij de Chinese ambassadeur. 'Dat was nogal spectaculair in deze tijd', aldus Smeets.

Het idee van de roze petjes, vele jaren later, kwam van Nieuwe Revu. Het blad wilde iets doen waarmee het jongeren op grote schaal kon bereiken tijdens Pinkpop. Dat middel vonden ze in de petjes, die een goede bescherming vormden tegen de zon. ‘Aanvankelijk waren ze gratis, maar later besloten we dat we een doel wilde geven aan de petjes en gingen we er geld voor vragen. Dat doel werd Amnesty.'
Wel moest eerst even worden nagegaan of de productieketen ethisch verantwoord was – de petjes werden in China geproduceerd en als er Amnesty opstond mocht er bijvoorbeeld geen kinderarbeid aan te pas zijn gekomen. De verkoop liep al gauw storm. Inmiddels worden er jaarlijks 20.000 stuk gemaakt. ‘Die petjesactie is natuurlijk helemaal uit de hand gelopen. Het is een verzamelobject geworden’, lacht Smeets. ‘Maar zowel Pinkpop als Amnesty hebben baat bij deze samenwerking. Dat is waar het om draait.’

 

Jan Smeets (26 januari 1945), Einighausen, directeur Pinkpop.           

DISCLAIMER
Bovenstaande getuigenis bevat persoonlijke verhalen, meningen en belevingen van de geïnterviewde. Het betreft hier dus niet een door Amnesty onderzochte case.