Agostinho Neto & Dr. Binayak Sen

Sinds 1961 voerde Amnesty International actie voor honderdduizenden mensen. Hieronder zetten we er twee naast elkaar: een uit de beginjaren en een uit de recente Amnesty-geschiedenis.

Agostinho Neto, in 1922 geboren in Angola, vertrok na de middelbare school naar Coimbra in Portugal. Daar studeerde hij medicijnen en richtte hij een tijdschrift op. Voor zijn politieke activiteiten kwam hij in 1951 voor het eerst korte tijd in de gevangenis. In 1955 werd hij opnieuw opgepakt, en deze keer veroordeeld tot achttien maanden gevangenisstraf. Inmiddels had hij internationale bekendheid gekregen als activist tegen Portugees kolonialisme, en vóór een onafhankelijk Angola. Er kwamen steunbetuigingen voor hem van Franse intellectuelen zoals Simone de Beauvoir, François Mariac en Jean-Paul Sartre. Niet lang na zijn vrijlating werd hij de leider van de onafhankelijkheidsbeweging MPLA. In 1960 pakte de Portugese veiligheidsdienst hem opnieuw op, deze keer in Kaap-Verdië. Demonstraties tegen die arrestatie werden  neergeslagen: dertig mensen vonden de dood. Neto werd naar een gevangenis in Portugal overgebracht. Deze keer kwamen er steunbetuigingen uit Britse schrijvers als Doris Lessing, Iris Murdoch, Alan Silitoe en John Osborne. In 1963 ontsnapte hij, nam vrouw en kinderen mee en ging naar Congo waar hij de MPLA in ballingschap ging leiden. Angola werd, na de Anjerrevolutie in Portugal, onafhankelijk in 1974. Neto werd 's lands eerste president. Hij moest een oorlog tussen rivaliserende partijen het hoofd bieden. Hij overleed kort voor zijn 57ste verjaardag. Neto wordt herdacht als vrijheidsheld en ook als een van de grote dichters van Afrika:
'Ze leven. de droeve gronden van Afrika / onder het eenstemmige geluid van het geweten,/ ingeschreven in het eerlijke bloed van de mens /  in de oprechtheid van de mens / in het zuivere en simpele bestaansrecht van de sterren'

 

Dr. Binayak Sen is een 60-jarige Indiase kinderarts die grote bekendheid kreeg door zijn werk voor de allerarmsten. Eind 2010 stond hij terecht in wat Amnesty en vele anderen betitelden als een showproces. Sen was behalve arts ook vice-voorzitter van de nationale Volksunie voor Burgervrijheden. Voor zijn mensenrechtenwerk is hij geëerd met internatonale prijzen. Hij werkte aanvankelijk in gezondheidszorg voor armen in Chhattisgarh, in centraal-India, en richtte daar met plaatselijke organisaties een armenziekenhuis op. Tegelijkertijd deed hij onderzoek naar de moorden die de politie beging op 'Naxalieten', een brede linkse beweging waarvan delen door de Indiase regering als een terroristische organisatie worden beschouwd. De overheid doet de moorden stelselmatig af als 'confrontaties' met gewapende strijders. Sen heeft meermalen verklaard dat hij de Naxalieten niet onvoorwaardelijk steunt en hun gewelddadige aansslagen afkeurt. Maar als arts bezocht hij, met officiële toestemming, Naxalieten-leiders in de gevangenis. In 2007 werd hij gearresteerd op de beschuldiging dat hij een koerier van de beweging was. Het leidde tot protestdemonstraties in Indiase steden, en ook in London en New York. Het Britse Lagerhuis nam een motie aan, 22 Nobelprijswinnaars schreven een open brief met het verzoek om hem naar VS te laten komen om een prijs in ontvangst te nemen. In heel India openden artsten 'solidariteitsklinieken' met gratis zorg voor de armen. Sen werd in 2009 op borgtocht vrijgelaten, maar op 24 december 2010 schuldig gevonden aan hulp aan terroristen. Hij kreeg levenslange gevangenisstraf. Amnesty heeft hem geadopteerd als gewetensgevangene.